प्रस्तावना: प्याज – रसोई की रानी और किसानों की तिजोरी- The Onion—Queen of the Kitchen and the Farmer’s Treasury भारत में प्याज केवल एक सब्जी नहीं, बल्कि एक आर्थिक शक्ति है। विशेषकर महाराष्ट्र के नासिक, पुणे और छत्रपति संभाजीनगर क्षेत्र के लिए यह ‘लाल सोना’ माना जाता है। लेकिन, प्याज की खेती (Onion Farming)जितनी लाभदायक […]

प्रस्तावना: महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था आणि कांदा शेती- Maharashtra’s Economy and Onion Farming महाराष्ट्र हे भारतातील कांदा उत्पादनाचे केंद्र मानले जाते. नाशिक, पुणे, अहमदनगर आणि आपल्या छत्रपती संभाजीनगर पट्ट्यात कांदा हे मुख्य नगदी पीक आहे. कांदा शेती हे केवळ पीक नसून ती एक बाजारपेठ आहे. मात्र, बदलत्या हवामानामुळे आणि बाजारभावातील चढ-उतारामुळे शेतकऱ्यांना अनेकदा तोटा सहन करावा लागतो.

प्रस्तावना: शेतकऱ्यांचे आर्थिक बलस्थान – PM किसान योजना- Farmers’ Economic Pillar — PM Kisan Scheme पंतप्रधान PM किसान योजना (PM-KISAN) ही जगातील सर्वात मोठी थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) योजना आहे. भारतातील अल्प आणि अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना वर्षाला ६,००० रुपयांची निश्चित आर्थिक मदत देऊन त्यांचे जीवनमान सुधारणे हे या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. २०२६ मध्ये ही

प्रस्तावना: शेती आता होणार ‘स्मार्ट’ – Farming is now going ‘Smart’. महाराष्ट्र हे नेहमीच प्रगतशील विचारांचे राज्य राहिले आहे. आता २०२६ मध्ये, राज्य सरकारने तंत्रज्ञानाचा हात धरून शेतीला एका वेगळ्या उंचीवर नेण्याचा संकल्प केला आहे. ‘MahaAgri-AI Policy 2026’ हे केवळ कागदावरचे धोरण नसून, ते जमिनीवर राबवण्यासाठी ₹५०० कोटींच्या भरीव निधीची तरतूद करण्यात आली आहे. बदलत्या

प्रस्तावना: शेतीमधील वाढता खर्च आणि विनामशागतीची गरज- Rising costs in agriculture and the need for innovation आजच्या काळात शेतीसमोर सर्वात मोठे आव्हान हे ‘वाढता उत्पादन खर्च’ हे आहे. डिझेलचे वाढते भाव, मजुरांची कमतरता आणि जमिनीचा खालावणारा पोत यामुळे शेती किफायतशीर उरलेली नाही. पारंपरिक शेतीत आपण पेरणीपूर्वी जमिनीची ३ ते ४ वेळा मशागत करतो. मात्र, जागतिक

प्रस्तावना: महाराष्ट्रात शेतकरी कर्जमाफी का आवश्यक आहे? Why is farmer loan waiver necessary in Maharashtra? भारतीय अर्थव्यवस्थेचा कणा असलेल्या शेतकऱ्याला नैसर्गिक आपत्ती, बाजारभावातील चढ-उतार आणि वाढत्या उत्पादन खर्चामुळे वारंवार आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागतो. २०२४ आणि २०२५ मधील अवेळी पाऊस आणि गुलाबी बोंडअळीच्या प्रादुर्भावामुळे महाराष्ट्रातील शेतकरी मेटाकुटीला आला आहे. हेच चित्र बदलण्यासाठी राज्य सरकारने बजेट

प्रस्तावना: मक्का की खेती का महत्व – Importance of Maize Cultivation मक्का (Maize) न केवल एक अनाज है, बल्कि इसे ‘अनाज की रानी’ कहा जाता है क्योंकि इसकी उत्पादन क्षमता सभी अनाजों में सबसे अधिक है। 2026 के वैश्विक बाजार में, मक्का की मांग केवल भोजन के रूप में ही नहीं, बल्कि पोल्ट्री फीड (मुर्गी

प्रस्तावना: मका शेती – एक बहुगुणी नगदी पीक- Maize Farming – A Multipurpose Cash Crop मका हे एक असे पीक आहे ज्याचा उपयोग मानवी अन्न, पशुखाद्य आणि औद्योगिक कच्चा माल (स्टार्च, इथेनॉल) म्हणून मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. भारतामध्ये मक्याची लागवड खरीप, रब्बी आणि उन्हाळी अशा तिन्ही हंगामात केली जाऊ शकते. कमी कालावधीत आणि कमी खर्चात

प्रस्तावना: ‘भारत विस्तार AI’ डिजिटल इंडिया और खेती का संगम-‘Bharat Vistaar AI’ is a confluence of Digital India and Agriculture भारत की अर्थव्यवस्था की रीढ़ ‘खेती’ है, और अब इस रीढ़ को कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) का सहारा मिल गया है। फरवरी 2026 के बजट के दौरान केंद्र सरकार ने एक क्रांतिकारी प्लेटफॉर्म ‘भारत विस्तार

परिचय: आम की खेती क्यों है मुनाफे का सौदा? आम को “फलों का राजा” कहा जाता है। भारत दुनिया का सबसे बड़ा आम उत्पादक देश है। उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश, बिहार और कर्नाटक में बड़े पैमाने पर आम की खेती की जाती है। घरेलू बाजार के साथ-साथ आम की विदेशों में भी भारी मांग